Strona główna

Wyszukiwarka

Licznik odwiedzin

Ilość odsłon 28311

Do pobrania

„Kartka z kalendarza - 70 lat temu”: sobota, 6 stycznia 1945 roku

"6 I 1945

Trzech Króli. Święto, ale nie można się do kościoła dostać. Stale naloty. (…) Mamy w kuchni pięciu żołnierzy z pierwszej linii frontu. Są to ludzie w różnym wieku: od czterdziestu do osiemnastu lat. Ach, jakże są od wszy pogryzieni! Wysłali ich na dwutygodniową kurację. Tereńka była przez nich bardzo kochana, ale się bałam, by nas nie zawszyli. Musieli się wyszorować wszyscy. Spali w kuchni: dwóch w łóżku, a trzech na podłodze. (…) Zawsze trafiałyśmy na inteligentnych i zdyscyplinowanych żołnierzy. Rozmawiałam z nimi i wiele się nasłuchałam. Też zostawili dzieci, żony, rodziców i też do nich tęsknili. Była to „Strafkompanie” [kompania karna]. To byli wysocy rangą żołnierze, którzy zostali zdegradowani za to, że nie chcieli wysyłać ludzi na rzeź. Był między nimi też oficer z kancelarii samego Hitlera".

H. Fujcikowa, "Tak lata leciały..." Z zapisków zebrzydowianki, Zebrzydowice 2003, s. 76-77

Wydane przez Gminny Ośrodek Kultury w Zebrzydowicach w 2003 roku wspomnienia Heleny Fujcikowej z Zebrzydowic to bardzo cenne świadectwo ostatnich miesięcy wojny na Śląsku Cieszyńskim. Jak zauważa Jadwiga Miękina-Pindur, która te zapiski opracowała, przejście frontu i nadejście „wyzwolicieli” z Armii Czerwonej” przyniosło: „grabieże, gwałty i wszechobecny strach”, czyli „przeżycia, których nie można zapomnieć, tym bardziej, gdy doświadcza się ich od rzekomych przyjaciół, tych, którzy mieli przywrócić utraconą wolność, a nieśli poniżenie i zniszczenie”. Porównanie zachowania frontowych żołnierzy Wehmachtu wobec ludności cywilnej z postawą czerwonoarmistów pokazuje cywilizacyjną przepaść dzielącą obie te armie. W refleksjach H. Fujcikowej obecne są także cenne informacje na temat morale wojsk niemieckich, pierwszych ataków radzieckiego lotnictwa na węzeł kolejowy w Zebrzydowicach i obecności w tym rejonie niemieckiej broni pancernej.

W kolejnych tygodniach zaprezentujemy zatem najciekawsze fragmenty.

Grudzień 1944

"Wieczór. Wtem ktoś dobija się do domu. Był to żołnierz niemiecki, od Rybnika. Prosił, bym go ukryła, dała mu męża ubranie (…). My mieszkamy blisko drogi w gęstwinie sąsiadów. Bałam się, że jak się zdradzi, że trzymam dezertera, będzie koniec. (…) Dałyśmy mu pojeść i skierowałyśmy go do Marklowic. Są tam między lasami wielcy gospodarze, to może się ukryć jako parobek do koni. Poszedł więc z Panem Bogiem, a my z gospodynią odetchnęłyśmy".

Styczeń 1945

"Niedługo było naszego spokoju. Oto zaczęli do nas ściągać cofający się ze frontu wschodniego żołnierze. Ja miałam ładne mieszkanie, więc byli wnet kandydaci – oficerowie. Był major, jego adiutant i panienka. Nalegali ostro na mnie, że muszę im mieszkanie, szczególnie sypialnię, odstąpić. Ja potrafiłam się z nimi po niemiecku rozmówić i tłumaczyłam – jakim prawem? Mój mąż też walczy na froncie, mam małe dziecko i do tego jestem chora. Jeszcze się spierali ze mną, jednak poszli sobie do sąsiada".

H. Fujcikowa, "Tak lata leciały..." Z zapisków zebrzydowianki, Zebrzydowice 2003, s. 76

Nakładem Fundacji Historycznej Lotnictwa Polskiego i wydawnictwa GRETZA – Robert Gretzyngier ukazało się drugie, poprawione i uzupełnione, wydanie książki Grzegorza Kasztury „Z historii polskiego lotnictwa na Śląsku Cieszyńskim w latach 1912-1939”. Najważniejsza zmiana, oprócz dodania sześciu nowych fotografii, polega na rozszerzeniu aneksu z listą personelu Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii, wywodzącego się ze Śląska Cieszyńskiego lub związanego z naszym regionem miejscem nauki lub pracy (z 209 osób z wydania I z roku 2012 do 231 obecnie). W książce znalazła się też informacja bezpośrednio związana z wydarzeniami, które zaszły w 1945 roku na lotnisku byłej Szkoły Pilotów LOPP w Bielsku-Aleksandrowicach. 12 lutego jego teren został zajęty przez 271 dywizję z 11 Korpusu Strzelców 1 Armii Gwardii, która zdobyła w Aleksandrowicach 9 niemieckich samolotów.

wyd.2 min 00df4

We wrześniu 2013 r. w Niepołomicach koło Krakowa odbyła się kolejna edycja cyklicznej imprezy „Pola Chwały”. Towarzyszyła jej II Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Na Polach Chwały”. Owocem jednego z kilku przeprowadzonych wówczas na tamtejszym Zamku Królewskim paneli dyskusyjnych jest publikacja „Skrzydła na wojnie”, wydana niedawno przez Stowarzyszenie Miłośników Historii Wojskowości „Pola Chwały” pod redakcją naukową dr. Piotra Sadowskiego, organizatora i moderatora powyższego panelu. W wydawnictwie tym znalazły się między innymi dwa artykuły dotyczące użycia lotnictwa na terenie Śląska Cieszyńskiego w roku 1945, które szczególnie polecamy.


skrzydla min  f36d8

 

Kontynuując wątek z poprzedniego komunikatu. W dziale „Polegli/zaginieni”, dzięki uprzejmości p. Domika Kasprzaka z Bielsko-Bialskiego Towarzystwa Historycznego (jednego z autorów książki „Niemieckie fortyfikacje linii b2 z lat 1944-45. Imielin – Bielsko-Biała – Żywiec – Zwardoń”), umieszczono link do pobrania Księgi Pochowanych Cmentarza Żołnierzy Sowieckich w Bielsku-Białej. Liczy ona 112 stron i zawiera zapisane w języku polskim znane dane pochowanych przy ulicy Lwowskiej (wcześniej ul. Wyzwolenia) 1.088 zidentyfikowanych poległych, ekshumowanych tam z innych cmentarzy lub miejsc walk. Dla porównania: podlinkowany już na naszej stronie rosyjski wykaz z tego samego cmentarza zawiera 1.081 nazwisk.



Występujące na tej stronie pewne symbole nazistowskie i komunistyczne nie służą propagowaniu żadnej z totalitarnych ideologii. Zamieszczono je jedynie w celu prezentacji kontekstu historycznego dramatycznych wydarzeń końcowego okresu II wojny światowej.

Źródła ilustracji: archiwum autorów, Wikipedia, Internet.


"Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie". Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach działania 413 "Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju" – mały projekt Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Strona internetowa przygotowana przez Gminną Bibliotekę Publiczną w Zebrzydowicach. Instytucja Zarządzająca Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Strona internetowa www.front1945.cieszyn.pl została zrealizowana w ramach operacji z zakresu małych projektów pn. "Rok 1945 na Śląsku Cieszyńskim. Odkrywamy nieznane fakty z historii II wojny światowej(książka, strona internetowa, konferencja)" w ramach działania 413 "Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.